Το χρώμα είναι το σημείο όπου η δουλειά από τον ήχο στην εικόνα φαίνεται πιο μαγική και όπου παρεξηγείται πιο συχνά. Βοηθά να διαχωρίσουμε καθαρά δύο πράγματα.
Τι περιγράφει η επιστήμη. Η συναισθησία είναι ένα πραγματικό νευρολογικό χαρακτηριστικό, κατά το οποίο μια αίσθηση προκαλεί αξιόπιστα μια άλλη. Κάποιοι άνθρωποι, που συχνά αποκαλούνται χρωμαισθητικοί (chromesthetes), βιώνουν χρώματα όταν ακούν ήχους. Ερευνητές όπως ο Richard Cytowic και η Jamie Ward έχουν τεκμηριώσει ότι αυτές οι αντιστοιχίες είναι σταθερές για κάθε άτομο στον χρόνο, αλλά διαφέρουν από συναισθητικό σε συναισθητικό. Μελέτες δείχνουν επίσης ευρύτερες τάσεις στον γενικό πληθυσμό, όπως η σύνδεση πιο δυνατών ή πιο ψηλών ήχων με πιο ανοιχτά χρώματα, ωστόσο πρόκειται για τάσεις και όχι για νόμους.
Τι επιλέγουν οι καλλιτέχνες. Οι περισσότεροι άνθρωποι που δημιουργούν έργα εμπνευσμένα από τη μουσική δεν είναι συναισθητικοί, και δεν χρειάζεται να είναι. Επιλέγουν χρώματα για συγκεκριμένους λόγους: μνήμη, θερμοκρασία, διάθεση, το βάρος μιας χαμηλής νότας. Αυτό είναι το πεδίο αυτής της σελίδας.
Ένα κομμάτι, πολλές παλέτες
Ζητήσαμε από τέσσερις αναγνώστες να ακούσουν τα πρώτα δύο λεπτά του Clair de lune του Claude Debussy (δημοσιεύτηκε το 1905) και να επιλέξουν από τρία χρώματα ο καθένας, με μια λέξη για κάθε επιλογή. Οι σειρές δειγμάτων τους βρίσκονται παρακάτω. Καμία δεν είναι λάθος.
Ζωγράφος, 54
«Ακουγόταν σαν ένα δωμάτιο με σβηστά φώτα.»
Πιανίστρια, 23
«Ζεστό, γιατί μου το έπαιζε η δασκάλα μου όταν ήμουν παιδί.»
Εικονογράφος, 37
«Δροσερό και αιωρούμενο, σχεδόν χωρίς βάρος.»
Μαθητής, 16
«Ένας κήπος μετά τη βροχή. Δεν ξέρω γιατί.»
Φτιάξτε τη δική σας παλέτα συναισθήματος
Ξεκινήστε από τις τρεις σας λέξεις
Χρησιμοποιήστε τις λέξεις ποιότητας από τον πρώτο σταθμό. Για κάθε λέξη, θέστε τρεις ερωτήσεις: είναι ζεστή ή δροσερή; ανοιχτή ή σκούρα; έντονη ή σβησμένη; Αυτές οι τρεις διαστάσεις —θερμοκρασία, τόνος και κορεσμός— είναι πιο χρήσιμες από τα ονόματα των αποχρώσεων όταν μεταφράζετε το συναίσθημα.
Αναμείξτε, μην επιλέγετε
Αντί να πιάσετε αμέσως ένα σωληνάριο, αναμείξτε ένα μικρό δείγμα για κάθε λέξη. Προσθέστε λίγο από το συμπληρωματικό χρώμα για να ηρεμήσετε ένα χρώμα που ακούγεται πολύ έντονο· προσθέστε λευκό ή νερό αν η μουσική σας φάνηκε αέρινη. Ζωγραφίστε κάθε δείγμα σε μια λωρίδα και γράψτε τη λέξη από κάτω. Τώρα έχετε μια σημειωμένη σειρά παλέτας.
- «Ανήσυχο» — σκουριά αμβλυμένη με λίγο πράσινο.
- «Κοκκώδες» — ώχρα με στεγνό πινέλο για υφή.
- «Ζεστό» — γκρι από ανάμειξη σκουριάς και λευκού.
Δοκιμάστε το στη μουσική
Παίξτε το κομμάτι κοιτάζοντας μόνο τη λωρίδα. Κάποιο δείγμα συγκρούεται με όσα ακούτε; Προσαρμόστε το. Ο Josef Albers έδειξε στο Interaction of Color (1963) ότι τα χρώματα αλλάζουν ανάλογα με τους γείτονές τους, οπότε ένα δείγμα που φαινόταν λάθος μόνο του μπορεί να ισορροπήσει όταν τοποθετηθεί δίπλα στα υπόλοιπα.
Καταγράψτε τους λόγους σας
Γράψτε μία πρόταση για κάθε χρώμα που εξηγεί την επιλογή. Αυτό διαχωρίζει μια προσωπική παλέτα από μια διακοσμητική και επιτρέπει στους θεατές να μπουν στη δική σας μετάφραση.
Ιστορικά συστήματα αντιστοίχισης χρώματος–ήχου
Οι άνθρωποι προσπαθούν εδώ και καιρό να συνδέσουν τις δύο αισθήσεις. Ο Isaac Newton, στο Opticks (1704), χώρισε το φάσμα σε επτά χρώματα εν μέρει με αναλογία προς τις επτά νότες της μουσικής κλίμακας. Τον δέκατο όγδοο αιώνα ο Ιησουίτης Louis-Bertrand Castel πρότεινε ένα οπτικό τσέμπαλο που θα έδειχνε χρώματα καθώς παίζονταν τα πλήκτρα. Το 1893 ο ζωγράφος Alexander Wallace Rimington κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στην Αγγλία ένα χρωματικό όργανο.
Το Prometheus: The Poem of Fire (1910) του Alexander Scriabin περιλάμβανε μέρος για ένα φωτεινό πληκτροφόρο όργανο, που ακολουθούσε τις δικές του αντιστοιχίες τονικότητας και χρώματος. Ο συνθέτης Olivier Messiaen περιέγραφε ότι έβλεπε χρώματα σε ορισμένα ακόρδα και τα σημείωνε στις παρτιτούρες του. Καθένα από αυτά τα συστήματα είναι συναρπαστικό, και καθένα είναι προσωπικό ή θεωρητικό. Διαφωνούν μεταξύ τους, και αυτό ακριβώς είναι το νόημα.
Σκέψη: θα επιλέγατε τα ίδια χρώματα αύριο;
Η διάθεση, το φως και η μνήμη αλλάζουν. Επαναλάβετε την άσκηση μία εβδομάδα αργότερα και συγκρίνετε. Η σταθερότητα και η αλλαγή είναι και οι δύο ενδιαφέροντα αποτελέσματα.
Σκέψη: ποιο χρώμα αποφύγατε;
Ένα χρώμα που αποφεύχθηκε μπορεί να είναι εξίσου αποκαλυπτικό με ένα επιλεγμένο. Δοκιμάστε να το προσθέσετε σε μικρή ποσότητα και δείτε τι κάνει.